Τρέχον Τεύχος

ΑΓΑΠΗΤΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΡΙΕΣ, σας καλωσορίζουμε στο νέο διπλό τεύχος του ηλεκτρονικού περιοδικού Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: Έρευνα & Πράξη – Science Education: Research & Praxis».

Το πρώτο άρθρο εξετάζει τις πρωινές ρουτίνες στην προσχολική εκπαίδευση οι οποίες θεωρούνται σημαντικό μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, καθώς προάγουν την κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών και μπορούν -υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις- να αποτελέσουν ευκαιρίες μάθησης. Στην παρούσα εργασία παρουσιάζεται μέρος ευρύτερης έρευνας που εξετάζει τις διδακτικές πρακτικές που αναδύονται κατά τη διάρκεια των πρωινών ρουτινών αναφορικά με τις Φυσικές Επιστήμες και τα Μαθηματικά. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι διδακτικές πρακτικές που καταγράφονται από τους/τις φοιτητές/τριες, μπορούν να αποτελέσουν σημαντικές ευκαιρίες μάθησης, εφόσον εμπλέκουν τα παιδιά ενεργητικά, ευνοούν διαλόγους με γλωσσική ποικιλία, παρέχουν τη δυνατότητα παραγωγικών αλληλεπιδράσεων και αξιοποιούν τη χρήση αναπαραστάσεων όπως καταγραφές των παιδιών, οπτικό, ή χειραπτικό υλικό.

Το δεύτερο άρθρο επιχειρεί να αναδείξει πώς η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών (ΦΕ), όταν βασίζεται στην αξιοποίηση μοντέλων και σε κατάλληλες παιδαγωγικές πρακτικές, μπορεί να επιτύχει διπλό αποτέλεσμα: α) να κινητοποιήσει το ενδιαφέρον των μαθητών/τριών για τη μαθησιακή διαδικασία, β) να τους/τις βοηθήσει να κατακτήσουν, μέσω στοχευμένων διδακτικών χειρισμών, τόσο τις επιθυμητές γνώσεις του γνωστικού αντικειμένου όσο και σημαντικές όψεις της Φύσης των Φυσικών Επιστημών (ΦΦΕ). Αξιοποιώντας την ανάλυση λόγου επιλεγμένων στιχομυθιών, και μίας συνέντευξης με την εκπαιδευτικό της τάξης, αναδεικνύεται ότι η διδασκαλία με αξιοποίηση των μοντέλων κατά το πρότυπο των επιστημόνων/ισσών και των προσεγγίσεων που εστιάζουν στη ΦΦΕ προσφέρει ευκαιρίες για κατανόηση και μάθηση σε μαθητές/τριες του Δημοτικού Σχολείου.

Στο τρίτο άρθρο παρουσιάζεται ο σχεδιασμός και η εφαρμογή μιας εκπαιδευτικής παρέμβασης STEM η οποία σχεδιάστηκε βάσει των αρχών της Πολιτισμικής-Ιστορικής Θεωρίας της Δραστηριότητας και εφαρμόστηκε σύμφωνα με τον Επεκτατικό Κύκλο Μάθησης. Γίνεται μια προσπάθεια εφαρμογής των Διαδικασιών Επιστημονικής Μεθόδου, για τη διερεύνηση και κατανόηση της έννοιας της ταχύτητας, και των Διαδικασιών Μηχανικής Σχεδίασης, για την παραγωγή μιας κατασκευής και μιας εφαρμογής πάνω σε αυτή. Η έρευνα έχει ως σκοπό να διερευνήσει εάν η παρέμβαση αυτή μπορεί να βοηθήσει μαθητές Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού να κατανοήσουν θέματα που άπτονται των φυσικών επιστημών και παράλληλα εάν μπορεί να καλλιεργήσει τον επιστημονικό τρόπο σκέψης και την ανάπτυξη δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων με χρήση της μηχανικής σχεδίασης σε ρομποτικές κατασκευές.

Στο τέταρτο άρθρο οι συγγραφείς εξετάζουν το κατά πόσον η κλιματική κρίση συνιστά τη σημαντικότερη πρόκληση του 21ου αιώνα, με συνέπειες που υπερβαίνουν τα όρια της επιστήμης και της πολιτικής, αγγίζοντας το πολιτισμικό, ηθικό και ψυχολογικό πεδίο. Η παρούσα μελέτη διερευνά τον ρόλο της παιδικής και νεανικής κλιματικής λογοτεχνίας (Climate Fiction/ Cli-Fi) ως μέσου επικοινωνίας της επιστήμης και καλλιέργειας κλιματικού εγγραμματισμού, συναισθηματικής ανθεκτικότητας και ικανότητας δράσης (agency). Εστιάζει στη δυνατότητα της λογοτεχνίας να λειτουργεί σαν γέφυρα ανάμεσα στη γνώση και το βίωμα, μετασχηματίζοντας το κλίμα φόβου και επείγοντος σε εμπειρίες ενδυνάμωσης, υπευθυνότητας και ελπίδας. Μέσα από επιλεγμένες μελέτες περίπτωσης, οι συγγραφείς αναδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο τα λογοτεχνικά έργα μετατρέπουν τον φόβο σε κινητήριο μοχλό δράσης, καλλιεργούν περιβαλλοντική ευαισθησία και συμβάλλουν στη συγκρότηση μιας νέας ηθικής σχέσης των παιδιών με τον πλανήτη.

Το πέμπτο άρθρο διερευνά το επίπεδο εξοικείωσης, τις στάσεις και τις αντιλήψεις φοιτητών της Σχολής Επιστημών Αγωγής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων σχετικά με τους 17 Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) και την Ατζέντα 2030. Αξιοποιεί ποσοτική μεθοδολογία με χρήση δομημένου ερωτηματολογίου 21 ερωτήσεων συμπληρωμένο από ένα δείγμα ευκολίας 188 φοιτητών. Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν την ανάγκη ενσωμάτωσης της Εκπαίδευσης για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (ΕΒΑ) στα προγράμματα σπουδών μέσω βιωματικών, συμμετοχικών και διεπιστημονικών προσεγγίσεων που ενδυναμώνουν την κριτική σκέψη, την κοινωνική συμμετοχή και την οικολογική συνείδηση.