Τρέχον Τεύχος

ΑΓΑΠΗΤΟΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΑΓΝΩΣΤΡΙΕΣ, σας καλωσορίζουμε στο θεματικό τεύχος του ηλεκτρονικού περιοδικού Διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών: Έρευνα & Πράξη – Science Education: Research & Praxis με τίτλο: «Φυσικές Επιστήμες και Πολιτιστική Κληρονομιά: Καινοτόμες Προσεγγίσεις και Σχεδιασμός Εκπαιδευτικού Υλικού στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση».

Το παρόν τεύχος αποτελεί το επιστέγασμα μιας μακρόχρονης ερευνητικής και επιμορφωτικής πορείας, η οποία διερευνά τον τρόπο με τον οποίο τα μουσεία γενικού ενδιαφέροντος και οι πολιτιστικοί φορείς δύνανται να λειτουργήσουν ως δυναμικές κοινότητες μάθησης για τις Φυσικές Επιστήμες. Στο επίκεντρο της προσπάθειας αυτής βρίσκεται το πλαίσιο σχεδιασμού SciEPIMGI (Science Education Programs in Museums of General Interest), το οποίο εδράζεται στην κοινωνικο-πολιτισμική θεωρία της δραστηριότητας και την επεκτατική μάθηση.

Αφετηρία αποτέλεσε η διαπίστωση ότι η διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση παραμένει συχνά προσκολλημένη σε παραδοσιακές, βιβλιοκεντρικές πρακτικές, παρά τις θετικές στάσεις των εκπαιδευτικών απέναντι στην επιστήμη. Σε μια εποχή όπου ο επιστημονικός εγγραμματισμός και η κατανόηση των κοινωνικο-περιβαλλοντικών προκλήσεων είναι επιτακτικές ανάγκες,τα μουσεία προσφέρουν ένα περιβάλλον όπου οι φυσικές έννοιες «ζωντανεύουν» μέσα από τα υλικά ίχνη του πολιτισμού.

Το ειδικό αυτό τεύχος συγκεντρώνει τα αποτελέσματα ενός επιμορφωτικού σεμιναρίου 120 ωρών (ακαδημαϊκό έτος 2020-2021), όπου εκπαιδευτικοί προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας σχεδίασαν πρωτότυπα προγράμματα αξιοποιώντας μουσειακούς χώρους της Ηπείρου. Τα επτά άρθρα που παρουσιάζονται εδώ αποτελούν αντιπροσωπευτικά δείγματα αυτής της δημιουργικής σύνθεσης.

Στο πρώτο άρθρο, η συγγραφέας χαρτογραφεί το θεωρητικό υπόβαθρο του τεύχους, αναλύοντας τη φιλοσοφία του πλαισίου SciEPIMGI και τον ρόλο του στην επαγγελματική ενδυνάμωση των εκπαιδευτικών.

Ακολουθεί το δεύτερο άρθρο, η συγγραφέας του οποίου αξιοποιεί το Μουσείο Αργυροτεχνίας Ιωαννίνων για να εισαγάγει τους μαθητές στις ιδιότητες των μετάλλων και τις μεταβολές της ύλης, συνδέοντας τη φυσική επιστήμη με τη μυθολογία και την τοπική τεχνική παράδοση.

Στη συνέχεια, η συγγραφέας του τρίτου άρθρου, μέσα από το Μουσείο Αλή Πασά, προτείνει μια διερεύνηση των ιδιοτήτων του νερού (επίπλευση, βύθιση, διαλυτότητα), χρησιμοποιώντας την τοπική ιστορία ως συναισθηματική γέφυρα μάθησης.

Στο τέταρτο άρθρο η συγγραφέας μετατρέπει τον αρχαιολογικό χώρο του Μαντείου της Δωδώνης σε ένα «ζωντανό εργαστήριο» ακουστικής, όπου οι μαθητές μελετούν την παραγωγή και τη διάδοση του ήχου σε άμεση επαφή με το μνημειακό περιβάλλον.

Η συγγραφέας του πέμπτου άρθρου, μέσω του Αρχαιολογικού Μουσείου Ιωαννίνων, εστιάζει στην αειφορία και τη βιοποικιλότητα, αναδεικνύοντας τη διαχρονική αλληλεπίδραση ανθρώπου και φύσης μέσω της ιστορικής αναζήτησης.

Στο άρθρο της η συγγραφέας του έκτου άρθρου, διερευνώνται οι έννοιες του φωτός και της σκιάς στο Δημοτικό Μουσείο Ιωαννίνων (Ασλάν Πασά Τζαμί). Αξιοποιώντας την πολυπολιτισμική ταυτότητα του χώρου, το πρόγραμμα προωθεί την επιστημονική γνώση μέσω της εξερεύνησης και του πειραματισμού με αυθεντικά αντικείμενα.

Τέλος, στο έβδομο άρθρο η συγγραφέας παρουσιάζει μια παιγνιώδη προσέγγιση της έννοιας του αέρα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης, συνδέοντας τα αρχαιολογικά εκθέματα με τη σταδιακή οικοδόμηση επιστημονικών νοητικών μοντέλων.

Συνολικά, οι συμβολές του τεύχους τεκμηριώνουν ότι οι εκπαιδευτικοί μπορούν να λειτουργήσουν ως συν-δημιουργοί καινοτόμου υλικού, μετατρέποντας τα μουσεία σε ισχυρά περιβάλλοντα επιστημονικού εγγραμματισμού. Το πλαίσιο SciEPIMGI αναδεικνύεται έτσι σε  ένα ευέλικτο εργαλείο, ικανό να προσαρμοστεί σε ποικίλα εκπαιδευτικά και πολιτισμικά πλαίσια.

Για να γίνει πιο κατανοητή η φιλοσοφία του τεύχους, μπορούμε να φανταστούμε τα μουσεία ως «πολιτισμικά πρίσματα»: όπως το πρίσμα αναλύει το λευκό φως στα χρώματα που το συνθέτουν, έτσι και τα μουσεία αναλύουν την επιστημονική γνώση στις ιστορικές, κοινωνικές και πρακτικές της διαστάσεις, καθιστώντας την ορατή και προσιτή στους μαθητές.

Ελπίζουμε το τεύχος αυτό να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για την εκπαιδευτική
κοινότητα και αφετηρία για νέες συνεργασίες ανάμεσα στο σχολείο και τους φορείς του πολιτισμού.